Origen potvrđuje jednosuštno (homoousios) Trojstvo
Camalikos objavljuje dva neobjavljena Origenova rukopisa u kojima Origen Trojstvo naziva jednosuštnim (homoousios).
Oznaka: Istorija crkve
132 objava
Avgustin o Tertulijanovoj jeresi
Odlomak iz De haeresibus svetog Avgustina (pogl. 86): Tertulijan nije osuđen zato što je Boga smatrao telesnim, već iz sasvim drugih razloga.
Trojstvo kod Grigorija Čudotvorca
Navodi iz Slusserovog izdanja dela Grigorija Čudotvorca: pitanje autentičnosti spisa i trinitarno učenje poslanice Filagriju.
Ponovo o svetom Polikarpu
Sveti Polikarp: Poslanica Filipljanima i Mučeništvo — o božanstvu Hrista, vaskrsenju i obožavanju Sina i Svetog Duha u ranoj crkvi.
Tridentski sabor o biblijskom kanonu
Dekret Tridentskog sabora sa cetvrte sednice (1546): kanon Svetog pisma, autenticnost Vulgate i tumacenje Pisma po saglasnosti Otaca.
Papije, Justin i autorstvo jevanđelja
Jevsevije o Papijevom svedočanstvu o Marku i Mateju, i Justin Mučenik o uspomenama apostola: rani svedoci o autorstvu jevanđelja.
Atanasije: Trojstvo je drevno apostolsko učenje
U poslanici Serapionu sveti Atanasije naglašava da je Trojstvo drevno učenje Katoličke Crkve, primljeno od Hrista i svetih apostola.
Atanasijev biblijski kanon
Atanasijeva 39. praznična poslanica iz 367. godine: spisak kanonskih knjiga Starog i Novog zaveta koje Crkva prihvata.
Katolička verovanja svetog Atanasija
Izdvajam izrazito katolička/pravoslavna verovanja svetog Atanasija, velikog teologa i trinitarnog apologete koji se suprotstavio Ariju u Nikeji.
Trident o Postanju kao istoriji
Odlomak iz Katekizma Tridentskog sabora: zvaničan katolički stav je da je izveštaj o stvaranju u Postanju stvarna sveta istorija, a ne mitologija.
Martin Luter, Jakovljeva poslanica i novozavetni kanon
Luterovi predgovori Jakovljevoj, Judinoj i Otkrivenju: kako je sopstveno tumačenje opravdanja pretvorio u merilo novozavetnog kanona.
Firenca i kanon
Prema Katoličkoj enciklopediji, Sabor u Firenci sazvan je zbog čistilišta, filioque i papskog primata — a utvrdio je i biblijski kanon.
Kanon kao Ahilova peta protestantizma – 2. deo
Nastavljam sa izvodima iz Jevsevijeve istorije u vezi sa raspravama i neslaganjima oko kanona: Kanon kao Ahilova peta protestantizma – 1. deo. Knjiga VI, Poglavlje 14. Sveto pismo koje on pominje. 1.
Kanon kao Ahilova peta protestantizma – 1. deo
Citati iz Euzebijeve Crkvene istorije o sporovima oko kanoničnosti knjiga i dilemi koju oni postavljaju pred protestantsko načelo Sola Scriptura.
Ljubav apostola Jovana prema izgubljenim ovcama Hristovim
Istorijski zapis iz Jevsevijeve Crkvene istorije koji pokazuje veliku ljubav apostola Jovana prema Hristovom stadu i njegovu spremnost na svaku žrtvu.
Car Justinijan i papski primat
Citati iz Justinijanovog Kodeksa (529–534): pisma rimskog episkopa Jovana i cara Justinijana o Rimskoj stolici kao glavi svih crkava.
Papa sveti Lav o rimskom primatu i filiokveu
Izvodi iz beseda i pisama pape svetog Lava o rimskom prvenstvu i filiokveu, sa naglascima autora.
Rabinsko proklinjanje hrišćana
Drevna jevrejska molitva Birkat haMinim: kako su Jevreji u sinagogama proklinjali minim — jeretike, među kojima su i hrišćani.
Avgustin, Jevreji, filozofi i Bog
Šta je Avgustin pisao o tome da li su Jevreji obožavali Boga i o grčkim filozofima poput Platona koji bi prihvatili hrišćanstvo da su ga videli.
Zlatousti, Bog i Jevreji
Ovde u celini navodim Besedu 1 iz spisa Protiv Jevreja svetog Jovana Zlatoustog, besedu upućenu hrišćanima koje su i dalje privlačili Jevreji i njihovi verski običaji, jer su mislili da su ti obredi n
Palama i islam iznova
U ovom tekstu citiram delo Gregory Palamas: The Hesychast Controversy and the Debate with Islam (Translated Texts for Byzantinists, tom 8), u prevodu, sa uvodom i beleškama Normana Rasela, objavljeno
Justin, jevrejski hrišćani i Zakon
Odlomci iz Justina Mučenika: spasenje samo kroz Hrista, jevrejski hrišćani koji su držali Zakon i pravednici koji Hrista nisu poznavali.
Pravoslavni svetitelj naziva Krišnu, Budu i Abu Bekra svetim ljudima!
U spisu Agonija Crkve pravoslavni svetitelj Nikolaj Velimirović naziva Abu Bekra, Krišnu, Budu, Konfučija i Zoroastra svetim ljudima.
Palama, Lumen Gentium i muslimani
Citati ljubaznošću Divine Mercy Apologetics: stav svetog Grigorija Palame o muslimanima u saglasju sa Katoličkom crkvom.
Papa Lav i Petrov primat
Beseda 4 Lava Velikog (29. septembar 444) o jedinstvu Crkve i o Petru kao prvom među apostolima, kroz koga se svima daje čvrstina vere.
Rana Crkva o creatio ex nihilo
U ovom tekstu navodim neka od najranijih svedočanstava o verovanju Crkve u učenje creatio ex nihilo — da je Bog stvorio sve stvari ni iz čega. Sav naglasak je moj.
Još svedoka iz 2. veka o božanstvu Hrista
Izvodi iz dvojice pisaca ranog 2. veka o božanstvu Hrista: hrišćanina Aristida Filozofa i paganskog satiričara Lukijana iz Samosate.
Hristologija Pseudo-Klimenta
Dva pseudonimna spisa pripisana Klimentu Rimskom svedoče o božanstvu Hrista, njegovom ovaploćenju i ličnosti Svetog Duha.
Petrov primat i rimska prevlast
Odlomci iz dva izvora iz IV veka koji potvrđuju primat Rima zbog njegove veze sa Petrom, prvakom svetih apostola.
Zlatousti i Petrov primat
Svedočanstva svetog Jovana Zlatoustog o primatu apostola Petra: Petar kao stena, vođa apostola i prvi u Crkvi.
Petrov primat u ranoj Crkvi, 2. deo
Nastavak pregleda svedočanstava crkvenih otaca o Petrovom primatu: Jovan Zlatousti, Amvrosije Milanski i drugi, sa tumačenjima ključnih novozavetnih mesta.
Petrov primat u ranoj Crkvi
U ovom članku navodim izjave nekih od najvećih teologa, apologeta, naučnika, episkopa i crkvenih sinova kako bih pokazao da je jednodušno verovanje sveopšte Crkve bilo da je Petar bio prvi i glava svi
Epifanije o Marijinom uznesenju
Epifanije aludira na uznesenje blažene Majke poredeći je sa Ilijom, dok osuđuje koliridijance i odbacuje žensko sveštenstvo u Crkvi.
Jevsevije o Nikejskom saboru
Pismo Jevsevija Kesarijskog svojoj pastvi o tome zašto je prihvatio nikejski Simvol vere — dokaz da nije učio da su Sin i Duh stvorenja ni iz čega.
Evsevije: večno živi božanski Sveti Duh
Odeljak iz Renbergove knjige o Evsevijevoj pnevmatologiji: da li je Sveti Duh kod Evsevija Kesarijskog Bog i lice svetog Trojstva?
Isusovi rođaci
Richard Bauckham o Isusovoj braći, stricu Klopi i rođacima koji su vodili palestinsko judeohrišćanstvo do drugog veka.
Irinej, Isusove godine i apostolska Tradicija
Sveti Irinej u Adversus haereses svedoči da su starešine primile od apostola predanje da je Gospod bio u četrdesetim godinama na kraju svoje službe.
Origen: Trojstvo, Creatio Ex Nihilo i Crkva kao duhovni Izrailj — 2. deo
Nastavak razmatranja Origenovog Komentara na Jovana (Knjiga II): Reč koja beše u početku, to jest u Premudrosti, Hristos kao arche i demijurg, odnos Premudrosti i Reči u Njegovim mnogim imenima, kao i
Origen: Trojstvo, creatio ex nihilo i Crkva kao duhovni Izrailj
U ovom tekstu citiram Origenov Komentar na Jovana. Navodi koje donosim pomoći će čitaocima da uvide kako Origen potvrđuje monarhiju (monarchia) Oca, to jest da je on nerođeni Izvor Božanstva. Hristos
Sirijska recenzija poslanica svetog Ignjatija
Odlomci iz drevne sirijske verzije poslanica svetog Ignjatija Polikarpu, Efescima i Rimljanima, sa izvodima iz Severa Antiohijskog i Timoteja.
Ignjatijeve kraće i duže poslanice Traljanima
Kraća i duža recenzija poslanice svetog Ignjatija Traljanima, sa isticanjima o Trojstvu, božanstvu Hrista i crkvenom poretku.
Ignjatijeva kraća i duža poslanica Rimljanima
Kraća (sirijska) i duža recenzija poslanice svetog Ignjatija Rimljanima, sa naglašenim svedočanstvom o božanstvu Hrista i Evharistiji.
Ignjatijeva kraća i duža poslanica Polikarpu
Kraća (sirijska) i duža recenzija poslanice svetog Ignjatija Polikarpu Smirnskom, sa komentarom o božanstvu Hrista i ustrojstvu Crkve.
Evsevije Emeski o Trojstvu
Citati iz knjige Roberta E. Vina o Evseviju Emeskom, uceniku Evsevija Kesarijskog, i o njegovom ucenju o Trojstvu, Sinu i Svetom Duhu.
Jevsevije o Trojstvu — 3. deo
Završni deo serijala: Jevsevije tumači Jovan 1:1, pobija Markela i Savelija i pokazuje da je Reč jedinorodni Sin, Bog i posrednik stvaranja.
Jevsevije o Trojstvu — 2. deo
Nastavak Jevsevijevog pobijanja Markela: Sin postoji pre sveta, dve ipostasi jednog izvora i svedočanstva Pisma protiv savelijanstva.
Bart Ehrman, Ignjatije, Trojstvo i istinita Crkva
Ehrmanov prevod sedam poslanica svetog Ignjatija: Trojstvo, božanstvo Hrista, evharistija, jedinstvo Crkve i vlast episkopa.
Evsevijeva trojstvena krsna formula
Svedočanstva Evsevija Kesarijskog koji navodi Matejevu trojstvenu krsnu formulu — iz Teofanije i iz spisa protiv Markela.
Simvol vere Antiohijskog sabora 325. godine
Simvol vere Antiohijskog sabora iz 325: Sin je rođen a ne stvoren, večan i nepromenljiv, slika same ipostasi Očeve — grčki tekst i prevod.
Origenov trinitarizam ukratko
Origen u delu De Principiis izričito uči da Trojstvo prevazilazi svako vreme, vekove i večnost i da je jedino priroda Trojstva nestvorena.
Lin, prvi episkop Rima, Klimentova poslanica, Sveto pismo i čuda
Izvodi iz Jevsevijeve Istorije crkve: Lin kao prvi rimski episkop, Klimentova poslanica, kanon Svetog pisma i čuda u ranoj Crkvi.
Sveti Optat, Petrov primat i papstvo
Odlomci iz sv. Optata: Rimska crkva je Petrova stolica i temelj jedinstva Crkve; ko se odvoji od nje, prestaje da bude crkva.
Atanasije o drevnom temelju nikejske formule
Sveti Atanasije pokazuje da nikejski izraz o jednosuštnosti Sina sa Ocem nije novina, već drevno učenje Crkve potvrđeno apostolskim nasleđem episkopa.
Avgustin o autoritetu Crkve
Avgustin pokazuje da pouzdanost jevanđelja počiva na autoritetu Katoličke crkve, pa napad na Crkvu podriva verodostojnost samih jevanđelja.
Zlatousti: Sveti Ignjatije i Petar kao gospodar sveta
Odlomak iz Besede svetog Jovana Zlatoustog o svetom Ignjatiju: Petar kao gospodar celoga sveta i Ignjatije kao njegov naslednik.
Molitva svetiteljima
Molitve upokojenim svetiteljima i anđelima u prednikejskoj Crkvi: 5 do 8 jasnih svedočanstava iz najmanje tri sredine, pre 325. godine.
RANA CRKVA I MOLITVE SVETITELJA
Navodi predstavljeni ovde dokumentuju rasprostranjeno verovanje u molitve i posredovanje anđela i svetitelja za vernike na zemlji. Sav naglasak je moj. Pastir Jermin (89-145. n. e.), 4. poglavlje: Mno
Hipolit: episkop ili antipapa?
Izvori o statusu svetog Hipolita: da li je bio episkop Rima ili nekog drugog sedišta i da li je zaista bio antipapa nasuprot rimskom episkopu.
Hipolit: prvi antipapa
Tekst Tomasa V. Mirusa o Hipolitu, prvom antipapi, i o papama Zefirinu, Kalistu, Urbanu, Poncijanu, Anteru i Fabijanu.
Bart Erman, Trojstvo, Varnava i Diognet
Navodi iz Ermanovog izdanja Apostolskih otaca: Poslanica Varnavina i Poslanica Diognetu o Hristu kao Gospodu, Tvorcu i Sinu Božjem.
Rana crkva o svetoj tajni pokajanja
Svedočanstva rane crkve o svetoj tajni pokajanja: Kliment, Didahi, Jermin Pastir, Tertulijan, Kiprijan i Origen.
Rana Crkva o javnom ispovedanju grehova
Prilagođeno članku Catholic Answers: svedočanstva ranih hrišćanskih pisaca o ispovesti greha, pokajanju i vlasti sveštenika da opraštaju grehe.
Javno ispovedanje grehova
Jakovljeva 5:16, Didahi i 1. Jovanova 1:9 kao svedočanstvo o javnom ispovedanju grehova u ranoj Crkvi.
Uvidi iz Varnavine poslanice
Citiraću Varnavinu poslanicu, pismo koje se pripisuje Pavlovom saputniku i koje je nastalo negde između sredine i druge polovine prvog veka nove ere. Ona sadrži mnoštvo alegorijskih tumačenja zapovest
Biblijski kanon Isidora Seviljskog
Isidor Seviljski (o. 560–636) nabraja knjige koje je Crkva primila kao kanonske, uključujući Premudrost, Ekleziastik, Tovita, Juditu i Makavejske knjige.
Jovan Kalvin, reformatori i trajno devičanstvo Marije
Mnogi protestanti ne znaju da su Luter, Cvingli i Kalvin branili trajno devičanstvo Marije — svedočanstva reformatora i protestantskih naučnika.
Ambrozijaster: Trojstvo, Isus kao Veliki Anđeo i ipostasno sjedinjenje
Odlomci koji se ovde navode preuzeti su iz dela Ambrosiaster’s Commentary on the Pauline Epistles: Romans, Translated with Notes, u prevodu Teodora S. de Brojna, sa uvodom Teodora S. de Brojna, Stiven
Sveti Jovan i Polikarp protiv Kerinta i Markiona, prvorođenčeta sotone
Sveti Irinej beleži šta je apostol Jovan uzviknuo kada je sreo jeretika Kerinta i šta je sveti Polikarp rekao Markionu, prvorođenčetu sotone.
Svedočanstvo iz kasnog 2. veka o božanstvu Hrista
Hrišćanski dodaci Sibilinskim proročanstvima iz kasnog 2. veka svedoče o raširenom verovanju u božanstvo Hrista.
Hristologija Adama i Isaka
Ranohrišćanske interpolacije u Testamentu Adama i Testamentu Isaka svedoče o božanstvu Hrista i o Trojstvu već u 2. i 3. veku.
Najstariji sačuvani zaziv Mariji
Papirus iz oko 250. godine sa himnom Sub Tuum Praesidium — najstarija poznata molitva Bogorodici, u kojoj se ona naziva Theotokos.
Pohvala Mariji svetog Kirila
Na Efeskom saboru 431. sveti Kirilo Aleksandrijski izgovorio je litaniju pohvala Presvetoj Bogorodici. Evo reči ovog svetog sluge Hristovog.
Isusovi srodnici, novozavetni kanon, Kliment, episkopi i čuda
U ovom tekstu navodim odlomke iz Svetog Irineja i Jevsevija u kojima se govori o apostolskom nasleđu, Isusovim srodnicima i njihovom Davidovom poreklu, rimskom episkopu — među kojima je bio i Kliment
Atanasije potvrđuje Ignjatijevu hristologiju
Atanasije Veliki u delu De Synodis potvrđuje Ignjatijevu hristologiju: Hristos je nenastali Bog koji je postao telo od svete Djeve.
Filiokve, petrovski i rimski primat
Odlomak iz Dvornikovih Vizantijskih misija među Slovenima: pismo pape Stefana V, spor oko Filiokve i pozivanje na rimski primat.
Zlatousti: Jevreji i njihove sinagoge i praznici
Odlomak iz Besede 1 dela „Protiv Jevreja“ Jovana Zlatoustog, u kojem on govori o nedokučivosti Božje prirode i upozorava vernike na jevrejske sinagoge i praznike.
Jevsevije o kanonu Novog zaveta
Odlomci iz Jevsevijeve Crkvene istorije (Knjiga III) o tome koji su novozavetni spisi priznati, koji sporni, a koji odbačeni.
Marijini roditelji: Davidovi potomci
Apokrifni i pseudoepigrafski spisi svedoče da su Marija i njeni roditelji bili telesni potomci Davida, iz plemena Judinog.
Jevanđelje po Petru
Pseudonimno delo iz 2. veka pripisano svetom Petru, sačuvano samo u fragmentima — ovde donosim dva prevoda teksta u celini.
Znak krsta u ranom hrišćanstvu, 2. deo
U prethodnom tekstu pokazao sam da je znak krsta bio veoma rana hrišćanska praksa. Ovde iznosim dodatne dokaze iz spisa ranih crkvenih otaca koji pokazuju da je praksa krštenja rukom, odnosno pravljen
Znak krsta u ranom hrišćanstvu
Rani izvor koji svedoči o hrišćanskoj praksi činjenja znaka krsta rukom — svedočanstvo Solomonovih oda.
Avgustin, Origen i pakao
Sveti Avgustin je izričito tvrdio da će zli trpeti večne svesne muke i suprotstavljao se kondicionalizmu i Origenovom univerzalizmu.
Evsevije o Origenu
Odlomci iz Crkvene istorije Evsevija o Origenu: detinjstvo, mučeništvo oca, samokastracija, Heksapla i odbrana od optužbi za jeres.
Atanasije o Origenovoj hristologiji
Sveti Atanasije u De Decretis navodi Origena, Teognosta i dvojicu Dionisija kao svedoke pravoslavnog učenja o Trojstvu i božanstvu Hrista.
Evsevije o istinskoj i drevnoj veri
Evsevije se u Istoriji crkve poziva na rane pisce i mučenike da pokaže da su apostoli i njihovi naslednici uvek učili da je Isus Hristos Bog.
Mučeništvo Petrove žene
Prema Klimentu Aleksandrijskom i Jevseviju, Petrova žena je postradala kao mučenica dok ju je apostol hrabrio rečima: „Seti se Gospoda.“
Laodikijski sabor o suboti
Kanoni Laodikijskog sabora (343–381) o subotnjem bogosluženju, zabrani judaiziranja i poštovanju Gospodnjeg dana.
Natpis iz trećeg veka o božanstvu Hrista
Sto iz Megida, datovan u treći vek, posvećen „Bogu Isusu Hristu“ — arheološko svedočanstvo o veri u božanstvo Hrista i o Evharistiji.
Jevrejima 2:9 i sirijska hristologija, 2. deo
Nastavak razmatranja varijanti Jevrejima 2:9 u sirijskoj Pešiti i njihovog uticaja na hristologiju i soteriologiju.
Zlatousti o krštenju dece
Odlomak iz Avgustinovog pobijanja Julijana u kojem se navode reči Jovana Zlatoustog o tome zašto su rani hrišćani krštavali decu.
Kiprijan, obrezanje i krštenje dece
Odlomak iz poslanice svetog Kiprijana Fidu: zašto decu treba krstiti odmah i kako obrezanje osmog dana ukazuje na Hristovo vaskrsenje.
Origen i Hipolit o krštenju dece
Navodim šta su plodni crkveni pisac Origen i teolog Hipolit Rimski napisali o krštenju odojčadi i male dece.
Rana crkva o ponovnom rođenju u krštenju
Citati ranih crkvenih otaca o krštenju kao ponovnom rođenju i otpuštenju greha, preuzeti iz Berkotovog rečnika ranohrišćanskih verovanja.
RANA CRKVA O JOVANU 3:5 I KRŠTENJU VODOM
Zbirka svedočanstava crkvenih otaca prvih pet vekova koji potvrđuju da se Jovan 3:5 odnosi na krštenje vodom, i da Bog upravo u krštenju vodom daruje duhovno preporođenje i oproštenje greha Svetim Duh
Rana Crkva, monarhija i hijerarhija
Zbirka svedočanstava ranih crkvenih otaca o poretku u Božanstvu: Sin kao poslati, poslušni i podređeni Ocu.
Nestvorena Reč postaje Sin
Rani crkveni oci o razlici između unutrašnjeg Logosa i Reči koja izlazi od Oca — Tatijan, Tertulijan i Hipolit.
Hristos: Bog od Boga
Zbirka svedočanstava ranih crkvenih otaca o božanstvu Hrista, preuzeta iz rečnika ranohrišćanskih verovanja Dejvida V. Berkota, sa uputama na desetotomno izdanje Ante-Nikejskih otaca.
Hristos: rođen, a ne stvoren
Svedočanstva prednikejskih crkvenih otaca o rađanju Sina od Oca i o Njegovom postojanju pre svih vekova.
Hristos kao rođeni Sin i božanska hijerarhija
Berkot pokazuje da pretnikejski oci nisu učili da je Sin stvoren i objašnjava razliku između prirode, ličnih svojstava i poretka u Trojstvu.
Jeronim: svetitelj po mom srcu
Sveti Jeronim, moj zaštitnik: prevodilac Biblije na latinski i čovek koji se celog života borio sa sopstvenim gnevom.
Sabor u Antiohiji o božanstvu Hrista
Sabor u Antiohiji 268. godine osudio je Pavla Samosatskog i posvedočio da je Hristos božanski Anđeo koji se javljao starozavetnim vernicima.
APOSTOLSKO NASLEĐE I TRADICIJA
Svedočanstva Irineja i dvojice ranohrišćanskih pisaca o tome da nepisana apostolska tradicija sačuvana u crkvama čuva ispravno značenje i primenu Svetog pisma i vere.
Markovo jevanđelje i rani crkveni oci
Jednoglasno svedočanstvo crkvenih otaca prva četiri veka: Marko je u Rimu zapisao Petrovu propoved jevanđelja kao tumač i duhovni sin apostola.
Sveti Kiprijan: nema Crkve bez episkopa
Blaženi Kiprijan o autoritetu, središnjem mestu i neophodnosti episkopa: episkop je u Crkvi, a Crkva u episkopu.
Monoepiskopat u ranoj crkvi
Dokazi iz Ignjatija Antiohijskog i Jeronima da je monarhijski episkopat bio rana i sveopšta praksa crkve, ustanovljena još u apostolsko doba.
Zašto se Crkva naziva katoličanskom
Najstariji pomen izraza katoličanska u primeni na Crkvu nalazi se kod svetog Ignjatija; sveti Kirilo Jerusalimski objašnjava taj naziv.
Irinej, apostolsko nasleđe i Rimska stolica
Odlomak iz Adversus haereses svetog Irineja, knjiga III: neprekidno nasleđe episkopa i autoritet Rimske crkve.
Sveti Irinej, Sveto pismo i Crkva
Sveti Irinej Lionski, učenik Polikarpov, svedoči o apostolskoj propovedi, nastanku jevanđelja i o Crkvi kao stubu i tvrđavi istine.
Tertulijan i apostolsko nasleđe
Tertulijan u Prigovoru protiv jeretika poziva se na episkope koje su postavili apostoli i apostolskim nasleđem razotkriva jeresi svoga doba.
Sveti Jeronim o znamenitim ljudima
Odlomci iz De Viris Illustribus svetog Jeronima o apostolima, jevanđelistima i ranim piscima, uključujući Josifa Flavija i Filona Aleksandrijskog.
Jeronim, Tradicija i apostolsko nasleđe
Šta je sveti Jeronim pisao Luciferijancima o autoritetu nepisane Tradicije i apostolskom nasleđu.
Muratorijev kanon
Muratorijev fragment iz oko 170. godine — najstariji poznati spisak novozavetnih knjiga, u dva engleska prevoda, sa napomenama.
Kliment Rimski i božanstvo Hrista
Citati iz poslanice Klimenta Rimskog i iz 2. Klimentove koji svedoče o Trojstvu i o božanstvu Hrista u najranijoj Crkvi.
Plinije i božanstvo Hrista
Paganski namesnik Plinije Mlađi svedoči da su se hrišćani okupljali pre zore i pevali himne Hristu kao Bogu — drevni dokaz božanstva Hrista.
Irinej o Polikarpovoj poslanici Filipljanima
Šta je sveti Irinej napisao o poslanici koju je sveti Polikarp uputio Crkvi u Filipima.
Sola fide kod Klimenta?
Da li je Kliment Rimski učio Luterovu doktrinu sola fide? Čitanje njegove poslanice u kontekstu pokazuje sasvim suprotno.
Ignjatijevo objavljivanje suštinskog božanstva Hrista
Ignjatije Antiohijski, učenik apostola, u svojim poslanicama svedoči da je Hristos naš Bog, večan i pre vremena, ovaploćen radi našeg spasenja.
Rana Crkva o danu subotnjem
Svedočanstva crkvenih otaca od Didahija do Grgura I: nedelja kao Dan Gospodnji zamenila je subotu posle Hristovog vaskrsenja.
Rana crkva o jevrejskim hrišćanima
Svedočanstva crkvenih otaca prva četiri veka o držanju Mojsijevog zakona: Ignjatije, Justin, Origen, Jevsevije, Epifanije i Jeronim o ebionitima i nazarenima.
Rana Crkva o Mariji kao većoj Evi
Justin Mučenik, Irinej, Tertulijan i Jefrem Sirin o Mariji kao novoj Evi čija je poslušnost poništila ono što je Evina neposlušnost učinila.
Luter o Katoličkoj crkvi
Martin Luter otvoreno priznaje da Katolička crkva vodi poreklo od apostola i da zaista ima apostolsko nasleđe — njegovim sopstvenim rečima.
Marijina čistota i bezgrešnost kod crkvenih otaca
Svedočanstva crkvenih otaca od 100. do 700. godine o čistoti, neporočnosti i bezgrešnosti Device Marije.
Protestantski učenjak o Marijinom devičanstvu u ranoj crkvi
Protestantski učenjak J. B. Lightfoot o svedočanstvima rane crkve o trajnom devičanstvu Marije i o pitanju „braće Gospodnje“.
Polikarp, papa Anicet, Irinej i Uskrs
Crkveni istoričar Jevsevije zabeležio je ranu polemiku o datumu proslave Uskrsa: četrnaesti nisan ili Dan Gospodnji.
Irinej i Jovan, učenik Gospodnji
Ispitivanje Bauckhamove tvrdnje da Jovan pisac Jevanđelja nije apostol: šta Irinej zaista kaže o Jovanu, učeniku Gospodnjem, i o prezviteru Jovanu.
Irinej o jedinstvu vere
Irinej Lionski (oko 180. g.) svedoči o veri koju Crkva ispoveda širom sveta: Trojstvo, božanstvo Hrista, vaskrsenje tela i budući sud.
Hermin posrednički anđeo
Pastir Hermin: Herma preklinje anđela da mu objasni parabolu i oslovljava ga sa „Gospode“ — rani hrišćani i prizivanje anđela.
Jermin trinitarizam
Teologija Jerminog Pastira kao vrlo rano hrišćansko svedočanstvo o veri Crkve u Trojstvo i suštinsku jednakost Sina sa Ocem.
Svedočanstvo otaca pre Nikeje o božanstvu Isusa
Citati Justina Mučenika, Ipolita i Origena koji svedoče o večnom božanstvu Hrista i o učenju rane crkve o Trojstvu.
Atinagora, Teofil i Diognet o Trojstvu
Odlomak iz knjige Majkla Berda o ranoj hristologiji: Atinagora, Teofil Antiohijski i Poslanica Diognetu o Logosu i Trojstvu.
Tatijan, Irinej i Kliment o Trojstvu
Odlomak iz Berdove studije o ranoj hristologiji: Tatijan, Irinej i Kliment Aleksandrijski o Logosu, Trojstvu i božanstvu Hrista.
Trojstvo kod Irineja i Tertulijana
Najjasnija svedočanstva o trinitarnim uverenjima Irineja Lionskog i Tertulijana, sa naglascima.