Rabin David Kimhi (RaDaK) i Mesija
David Kimhi, poznat i kao RaDaK, bio je srednjovekovni rabinski komentator i filozof koji je živeo od 1160. do 1235. godine nove ere. U ovoj objavi navešću delove njegovog komentara na nekoliko starozavetnih tekstova koji su ili mesijanski ili imaju neposredan značaj za hrišćansko tumačenje starozavetnih stihova, kao što je Psalam 2:12.
נשקו בר כמו וינשק לכל אחיו (בראשית מה טו). ובר כמו בן; וכן מה ברי ומה בר בטני (משלי לא ב). או פרושו מן לברי לבב (תהלים עג א) ואם יהיה ענינו בן יהיה פרושו: נשקו זה הבן שקראו האל בן כמו שאמר: בני אתה. וטעם נשקו כמו שהוא מנהג העבד לנשק יד האדון; ואם יהיה ענינו נקי פרושו: מה לכם ולי, כי אני בר לבב ואין בי עון שתבאו ותלחמו בי, אבל עליכם לנשק לי ולהודות שאני מלך במצות האל. ויתכן לפרש בר מן ברו לכם איש (שמואל א יז ח) על דרך: שאול בחיר יי' (שם ב כא ו).
„Poštujte sina“: – kao (u stihu) „I izljubi svu braću svoju“ (Postanje 45:15). A (reč) בר isto je što i בן; i tako „Šta, sine moj“; i „šta, sine utrobe moje“ (Priče Solomonove 31:2). Ili se može tumačiti prema „onima koji su čista srca“ (Psalam 73:1). Ako je njeno značenje „sin“, tumačenje će glasiti ovako: celivajte tog sina koga je Bog nazvao „sinom“, kao što kaže (gore): „Ti si Sin moj“. A zapovest glasi „celivajte“, jer je običaj da sluga celiva ruku gospodara. A ako je njeno značenje „čist“, tumačenje glasi: „Šta ja imam s vama, jer sam ja čist u srcu i nema u meni bezakonja da biste dolazili i ratovali protiv mene? Vaša je dužnost da me celivate i da priznate da sam kralj po zapovesti Božjoj.“ A בר se prikladno može tumačiti i prema (stihu) „Izberite jednoga između sebe“ (1. Samuilova 17:8), po analogiji sa „Saula, izbranika Gospodnjega“ (2. Samuilova 21:6).
Primetite da rabin priznaje da se hebrejski tekst Psalma 2:12 može prevesti kao „Poštujte sina“, što je način na koji hrišćanski prevodi Starog zaveta obično prenose taj tekst.
שושנים. כלי ניגון ששמו שושנה וזה המזמור נאמר על המלך המשיח ונקרא שיר ידידות כי בו אהבת ה' למשיחו:
Ruže. Muzički instrument koji se zove ruža, a ovaj psalam je izrečen o Caru Mesiji i naziva se pesmom prijateljstva jer je u njemu ljubav Božja prema Njegovom pomazaniku:
האדון. הוא מלך המשיח והוא מלאך הברית, או אמר מלאך הברית על אליהו, וכן אמר באגדה שאליהו קנא על ברית מילה שמנעה מהם מלכות אפרים, שנאמר קנא קנאתי לה' אלהי ישראל כי עזבו בריתך בני ישראל, אמר לו קנאת בשטים וכאן אתה מקנא על המילה חייך שאין ישראל עושים ברית מילה עד שאתה רואה בעיניך, מכאן התקינו לעשות כסא הכבוד לאליהו שנקרא מלאך הברית שנאמר ומלאך הברית אשר אתם חפצים הנה בא אמר ה' צבאות:
Gospod. On je Mesija i on je Anđeo saveza, ili je „Anđeo saveza“ rečeno za Iliju, i tako se u predanju kaže da je Ilija revnovao za savez obrezanja, koje im je uskratilo kraljevstvo Jefremovo, kao što je rečeno: „Revnovah veoma za Gospoda Boga nad vojskama; jer sinovi Izrailjevi ostaviše zavjet tvoj“. Reče mu: „Revnovao si zbog Sitima, a ovde revnuješ za obrezanje; tako ti života, Izrailj neće vršiti obrezanje a da ti to ne vidiš svojim očima.“ Otuda su ustanovili da se Iliji postavlja presto časti, jer se on naziva Anđeo saveza, kao što je rečeno: „anđeo zavjetni, kojega vi želite, evo doći će“, govori Gospod nad vojskama...
הנה אנכי שולח לכם. אע"פ שאני מזהירכם על תורת משה בכל דור ודור אעפ"כ לטובתכם אשלח לכם את אליהו הנביא והטעם שישיב נשמתו שעלתה לשמים אל גוף נברא כגופו הראשון כי גופו הראשון שב אל הארץ בעלותו כל יסוד אל יסודו ואחר שיחיה אותו בגוף ישלחנו לישראל לפני יום המשפט והוא יום השם הגדול והנורא והוא יזהיר האבות והבנים יחדיו לשוב בכל לב אל השם והשבים ינצלו מיום המשפט וזהו שאמר:
„Evo, ja ću vam poslati“ Iako vas u svakom naraštaju opominjem na Mojsijev zakon, ipak ću vam, radi vašeg dobra, poslati proroka Iliju, a razlog je to što će on vratiti svoju dušu, koja se uzdigla na nebo, u stvoreno telo poput njegovog prvog tela, jer se njegovo prvo telo vratilo u zemlju tako što se svaki element vratio svome elementu. A nakon toga oživeće ga u telu. Poslaće ga Izrailju pre Dana suda, a to je veliki i strašni dan Gospodnji. I on će opomenuti očeve i sinove zajedno da se svim srcem vrate Gospodu, a oni koji se vrate biće spaseni od Dana suda. I to je ono što je rekao:
Značajno je što Kimhi priznaje da je Gospod (hebr. ha Adon) iz Malahije 3:1 Mesija, budući da se svako drugo pojavljivanje hebrejskih reči ha Adon odnosi na Boga JHVH!
„Zato govori Gospod, Gospod nad vojskama, silni Izrailjev: Aha! Izdovoljiću se na protivnicima svojim, i osvetiću se neprijateljima svojim.“ Isaija 1:24 Legacy Standard Bible (LSB)
„Jer, gle, Gospod, Gospod nad vojskama uzeće Jerusalimu i Judi potporu i pomoć, svaku potporu u hljebu i svaku potporu u vodi,“ Isaija 3:1 LSB
„Zato će Gospod, Gospod nad vojskama, pustiti na pretile njegove mršu, i slavu će njegovu potpaliti da gori kao oganj.“... „Gle, Gospod, Gospod nad vojskama, okresaće silom grane; što je visoko posjeći će, i što je uzdignuto sniziće.“ Isaija 10:16, 33 LSB
Za dalje čitanje